Kính chào quý vị, và xin chào mừng quý vị đến với Bắt Bệnh.
Tôi là Minh Thu, trợ lý ây ai của đội tư vấn Mét Láp.
Đây là nơi chúng tôi gọi tên những căn bệnh trong phát triển sản phẩm và nghiên cứu phát triển của doanh nghiệp sản xuất Việt Nam.
Mỗi tập, chúng tôi sẽ mổ xẻ một căn bệnh: triệu chứng của nó ra sao, vì sao nó tốn tiền, và bức tranh sẽ thế nào khi chữa.
Mọi tình huống trong tuyến này đều đã được ẩn danh, và được tổng hợp lại từ nhiều ca có thật khác nhau.
Chúng tôi làm như vậy vừa để bảo mật cho doanh nghiệp, vừa để bài học đủ rộng cho quý vị mang về dùng được.
Hôm nay xin được bắt đầu bằng một câu hỏi rất đơn giản, mà nhiều doanh nghiệp lại thấy khó trả lời.
Câu hỏi đó là: dự án sản phẩm của quý vị được coi như là thành công vào lúc nào?
Chúng tôi xin kể một ca có thật, đã ẩn danh, ghi trong thư viện bệnh với mã số tê hát không bảy sáu.
Một công ty đồ gỗ ở miền Bắc, quy mô khoảng bốn trăm lao động, chuyên làm nội thất cho gia đình.
Họ khởi động một dự án mới, đó là một chiếc bàn ăn dành cho gia đình Việt.
Bản nhiệm vụ của dự án ghi vỏn vẹn ba cụm từ: thiết kế hiện đại, chất lượng cao, phù hợp gia đình Việt.
Sau tám tháng phát triển, đội ngũ ra mắt được ba mẫu bàn, và ai cũng thấy như thế là đã xong việc.
Nhưng rắc rối bắt đầu ngay từ lúc ngồi lại với nhau ở cổng duyệt của dự án.
Cùng một phương án trên bàn, mỗi thành viên hội đồng chấm một điểm khác nhau: người sáu trên mười, người chín trên mười.
Bộ phận thị trường thì đặt chỉ tiêu thành công cho sản phẩm này chỉ bằng ba chữ, là doanh số tốt.
Đội viết nội dung quảng cáo không biết nói gì cho đặc thù, vì bản nhiệm vụ không có tuyên bố cụ thể nào.
Còn đội nghiên cứu phát triển thì không biết khi nào là đủ, cứ làm tới khi cấp trên nói rằng ổn rồi.
Sáu tháng sau khi ra mắt, sản phẩm bán được tám trăm chiếc bàn.
Và không một ai trong công ty dám nói rằng tám trăm chiếc là tốt hay không tốt.
Cái mà quý vị vừa nghe là một căn bệnh có tên, và nó nằm ở nhóm bệnh quy trình.
Bệnh đó là: mục tiêu sản phẩm viết chung chung, nên đến lúc nghiệm thu thì thành tranh cãi cảm tính.
Muốn chữa thì phải có một cái thước, và trong nghề người ta dùng một bộ năm tiêu chuẩn cho mục tiêu.
Tiêu chuẩn thứ nhất là cụ thể: mục tiêu phải nói rõ cái gì và cho ai, chứ không nói chung chung.
Tiêu chuẩn thứ hai là đo được: phải có ít nhất một con số, để hai người cùng đo ra một kết quả.
Tiêu chuẩn thứ ba là khả thi: con số đặt ra phải nằm trong tầm với của nguồn lực đang có.
Tiêu chuẩn thứ tư là liên quan: mục tiêu sản phẩm phải nối được vào mục tiêu chung của doanh nghiệp.
Và tiêu chuẩn thứ năm là có mốc thời gian: phải nói rõ đến khi nào thì đo, và đo ở kỳ nào.
Trong năm tiêu chuẩn đó, cái vạch phân định nằm ở tiêu chuẩn thứ hai: đo được hay không đo được.
Mục tiêu đo được thì cả hội đồng chấm giống nhau, còn mục tiêu không đo được thì mỗi người chấm một kiểu.
Nói cách khác, chất lượng cao không phải là một mục tiêu, nó chỉ là một lời mong muốn mà thôi.
Vậy thì vì sao mấy câu chữ chung chung trong bản nhiệm vụ lại tốn tiền đến như thế?
Bởi vì cái mơ hồ ấy không đứng yên một chỗ, nó chảy xuống phía dưới và làm hỏng ba việc liền.
Hệ quả thứ nhất là nghiệm thu tê liệt: cùng một phương án mà người chấm sáu trên mười, người chấm chín.
Hệ quả thứ hai là quảng cáo nói suông: không có tuyên bố cụ thể thì chỉ còn lời khen chung chung.
Hệ quả thứ ba là đội ngũ không biết khi nào thì đủ, nên cứ làm tới khi có người nói rằng ổn rồi.
Ba hệ quả đó cộng lại thành một thứ rất khó chịu: dự án chạy xong mà không ai biết mình thắng hay thua.
Vậy thì chữa như thế nào? Xin quay lại đúng ca tê hát không bảy sáu mà chúng ta vừa nghe.
Đội ngũ tư vấn của chúng tôi đã ngồi cùng họ để viết lại bản nhiệm vụ theo đúng năm tiêu chuẩn vừa nêu.
Cụm chất lượng cao thành hai con số: tỉ lệ lỗi không quá hai phần trăm, và điểm thiện cảm của khách từ sáu mươi trở lên.
Cụm thiết kế đẹp thành: bảy mươi phần trăm người được khảo sát chấm bốn tới năm trên năm về sức hút thị giác.
Còn chỉ tiêu doanh số tốt thành ba nghìn chiếc bàn một năm, nhân với giá bán bốn phẩy hai triệu đồng.
Nhân ra thì thành mười hai phẩy sáu tỷ đồng doanh thu, và đó mới là một mục tiêu đo được.
Có con số rồi thì việc tiếp theo rất nhanh, chỉ cần đặt kết quả thật lên ngay cạnh mục tiêu.
Và thực tế thì dự án này chỉ đạt ba mươi tám phần trăm của mục tiêu đã đặt ra.
Con số ba mươi tám phần trăm ấy không dễ chịu, nhưng nó đáng giá hơn hẳn ba chữ doanh số tốt.
Bởi vì từ con số đó, họ biết phải làm gì tiếp: điều chỉnh lại cách tiếp thị, và tính lại chuyện giá bán.
Còn nếu vẫn giữ ba chữ doanh số tốt, thì tám trăm chiếc bàn vẫn nằm đó, không ai biết xử lý ra sao.
Chúng tôi cũng đặt thêm cho họ một cái chốt ngay ở cổng duyệt đầu tiên của mọi dự án.
Cái chốt rất đơn giản: mục tiêu nào không đo được trong sáu tháng đầu sau khi ra mắt thì chưa được đi tiếp.
Phần cuối cùng, xin gửi tới quý vị ba câu hỏi để tự kiểm, mà quý vị làm được ngay trong buổi chiều nay.
Ba câu này không cần tư vấn, cũng không cần phần mềm, chỉ cần mở bản nhiệm vụ ra mà đọc lại.
Câu hỏi thứ nhất: mở bản nhiệm vụ của dự án đang chạy ra, có mục tiêu nào kèm một con số hay không?
Câu hỏi thứ hai: đưa cùng một phương án cho hai người chấm riêng, hai điểm số ấy có gần nhau không?
Và câu hỏi thứ ba: mỗi mục tiêu đang ghi có đo được trong sáu tháng đầu sau khi ra mắt hay không?
Nếu quý vị trả lời được cả ba câu, thì bản nhiệm vụ của quý vị đã có một cái thước đo thật sự.
Còn nếu như chưa, thì việc nên làm sớm nhất là ngồi lại và gắn một con số vào từng dòng mục tiêu.
Bởi vì một mục tiêu mà không đo được thì không phải là mục tiêu, nó chỉ là một lời chúc tốt lành.
Mét Láp xin chân thành cảm ơn quý vị đã lắng nghe đến những phút cuối cùng.
Ca của ngày hôm nay là tê hát không bảy sáu. Quý vị quét mã ở bên cạnh để đọc bản đầy đủ.
Hẹn gặp lại quý vị ở tập sau của Bắt Bệnh.
Giọng dẫn của Bắt Bệnh là trợ lý ây ai do Mét Láp xây dựng.